De volksfilosoof en ons aller verdommenis

Aad Gooidiep blogt soms over Nederlandse toestanden. Zoveel blijkt al uit dit blog.
En wat uit zijn blog niet blijkt, daarover wil hij blijkbaar niets kwijt.

Dat we een “denker des vaderlands” hadden was me bekend, maar de titel “volksfilosoof” was nieuw voor mij. Een filosoof uit het volk? Een Popularphilosoph? Of een filosoof die volkse ideologieën verkondigt?

De titel “denker des vaderlands” wordt toegekend door een stichting. De titel “volksfilosoof” schijnt de volksfilosoof zelf te hebben gekozen. Zijn naam is Bas Haring en zijn officiële beroep is “hoogleraar publiek begrip van wetenschap” aan de Leidse universiteit. Dat lijkt me een vertaling van Professor for the Public Understanding of Science (een functie die Richard Dawkins in Oxford bekleedde.)

De interpretatie die hij op zijn website geeft van zijn functie doet mij ietwat vreemd aan. Hij probeert “wetenschap en filosofie te emanciperen; te laten zien dat iedereen het kan begrijpen en er aan mee kan doen”. Een schrikbeeld doemt op: de geëmancipeerde wetenschap – de wetenschap die iedereen snapt en waar iedereen aan meedoet. Misschien per referendum?

De volksfilosoof kwam bij mij voor het eerst in het vizier door een bijdrage aan Eenvandaag, waarin hij commentaar leverde bij De onbewoonbare aarde (The Uninhabitable Earth) van David Wallace Wells, een alarmistisch boek over klimaatverandering.

De volksfilosoof ontkent niet wat wetenschappers eenstemmig over klimaatverandering beweren. Maar die verdommenis is zo erg nog niet. Zolang de volgende generaties er maar in slagen zich in een soort wereldwijde Randstad in leven te houden – zonodig met gasmaskers op, die best “comfortabel en modieus” kunnen zijn. Ze zullen de verloren habitat net zomin betreuren als hij de afgestoken turf mist rond zijn woonplaats, een lieflijk dorp in Noord-Holland.

“Er verdwijnt van alles, maar er komt ook wat voor terug: gras tussen de stoeptegels en plastic speelgoedpanda’s.”

Aldus de blurb voor zijn boek Plastic panda’s (2011). Dat moet sarcasme zijn.  Of is het een voorbeeld van wat hij ont-ernstigen noemt? De toestand van de wereld – hoffnungslos, aber nicht ernst?

In ieder geval introduceert de volksfilosoof een uitzonderlijke variant in het klimaatdebat. En maakt daarmee kans om niet alleen populair, maar ook populist te worden. “Een geuzennaam”, noemt hij zijn zelfverkozen titel. Waarmee hij collega-wetenschappers en -filosofen impliciet bestempelt als een elite die bestreden moet worden.

De toekomst volgens Haring. Ik zie de generaties na ons als teletubbies ont-ernstigd huppelen over een immens kortgeschoren golfterrein. Dat zal dan wel niet in Afrika zijn.